Melati van Java (1853-1927): de eerste grote Indische romancière


Melati van Java (1853-1927) en vrouwen met een weerwoord

Melati van Java was ooit beroemd, bewonderd en bemind in heel Nederland. Velen genoten van haar romans, die herdruk op herdruk beleefden. Ze was vermoedelijk de eerste Indische bestseller-auteur van Nederland. Men voelde respect voor haar filantropische werk voor onder meer de Rooms-Katholieke Vereeniging ter bescherming van Meisjes, waarvan zij in 1902 mede-oprichtster was. En nu is er van al die roem en glorie nauwelijks iets over.

Marie Sloot (zoals zij heette) werd in 1853 geboren op Java, Nederlands-Indië. Haar moeder was een Indisch meisje, haar vader een onderwijzer uit Twente. Als Marie in 1871 in Nederland komt, merkt ze hoe anders ze is, in alle opzichten. Ze is dan een jonge vrouw van achttien jaar. Trouwen wilde ze niet. Schrijven wel, en dat deed ze dan ook met overgave.

Als Mathilde publiceerde ze veel in de Katholieke Illustratie. Dat ze de kans kreeg om naam te maken, was mede te danken aan de vrouwenemancipatie en de katholieke emancipatie. Veel katholieken verlangden naar nieuwe en meer mogelijkheden om 'onder ons' te zijn in het protestantse Nederland. In razendsnel tempo ontstonden verenigingen en organisaties, En: men had behoefte aan eigen schrijvers en schrijfsters.
Mathilde kwam dus als geroepen. Haar romans werden beststellers, zelfs met de controversiële elementen die erin stonden. Dat ze een vrouw was, paste goed in de tijdgeest.

De Indische romans van Marie Sloot alias Melati van Java zijn opvallend. Ze beschrijft haar land van herkomst, maar ook dat van haar moeder en grootmoeder. Drie vrouwen, drie generaties, familieverhalen die in de romans terecht kwamen. Ze had daarmee een belangrijk doel. Over Indische meisjes en vrouwen bestonden destijds nogal wat vooroordelen. Vrouwen in het algemeen emancipeerden zich, en Indische vrouwen?

Klik hier voor lezingen over Melati van Java, over boeken, vrouwen en het belang van een weerwoord geven.